Nhau bám thấp là một tình trạng không hiếm gặp trong thai kỳ, đặc biệt ở giai đoạn giữa thai. Khi được chẩn đoán, nhiều mẹ bầu lo lắng về nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi và khả năng sinh nở, tuy nhiên trên thực tế phần lớn trường hợp có thể theo dõi an toàn nếu được phát hiện sớm và quản lý đúng cách.

Cùng tham khảo các thông tin về tình trạng nhau bám thấp qua bài viết của Phòng khám đa khoa Pasteur sau đây.

Mục lục

1. Nhau bám thấp là gì?

Nhau bám thấp là tình trạng bánh nhau bám ở đoạn dưới của tử cung, gần lỗ trong cổ tử cung nhưng chưa che phủ hoàn toàn cổ tử cung.

Bình thường, nhau thai có thể bám ở nhiều vị trí khác nhau như mặt trước, mặt sau, đáy tử cung hoặc hai bên thành tử cung và vẫn được coi là sinh lý bình thường nếu không nằm quá thấp. Khi vị trí bám tiến sát cổ tử cung, nguy cơ chảy máu sẽ tăng lên do vùng này dễ bị kéo giãn và bong tách khi tử cung lớn dần.

Trong y khoa, nhau bám thấp được xem là dạng nhẹ trong phổ bệnh lý nhau tiền đạo, và có thể thay đổi vị trí theo sự phát triển của thai kỳ nhờ hiện tượng “di chuyển” tương đối của bánh nhau khi tử cung lớn lên.

2. Nhau bám thấp có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm của nhau bám thấp phụ thuộc vào khoảng cách giữa bánh nhau và cổ tử cung cũng như diễn tiến của thai kỳ. Ở nhiều trường hợp được phát hiện sớm (tuần 16–24), bánh nhau có thể “dâng cao” dần khi tử cung phát triển, do đó không còn là nguy cơ khi đến cuối thai kỳ.

Tuy nhiên, nếu nhau vẫn bám thấp ở tam cá nguyệt thứ ba, nguy cơ biến chứng sẽ tăng lên, đặc biệt là chảy máu âm đạo không đau do bong nhau từng phần. Đây là dấu hiệu điển hình và cần được xử trí y khoa kịp thời vì có thể dẫn đến mất máu cho mẹ và ảnh hưởng đến thai nhi. Ngoài ra, nhau bám thấp còn làm tăng khả năng phải sinh mổ nếu bánh nhau cản trở đường ra của thai.

3. Dấu hiệu nhận biết nhau bám thấp

Triệu chứng thường gặp nhất là ra máu âm đạo đỏ tươi, không kèm đau bụng, có thể xuất hiện đột ngột và tái phát nhiều lần, đặc biệt ở 3 tháng cuối thai kỳ. Tuy nhiên, không phải tất cả trường hợp đều có triệu chứng, nhiều mẹ bầu chỉ phát hiện qua siêu âm định kỳ. Điều quan trọng là bất kỳ tình trạng ra máu nào trong thai kỳ cũng cần được thăm khám ngay để loại trừ các nguyên nhân nguy hiểm khác như dọa sảy thai, bong nhau non hoặc tổn thương cổ tử cung.

4. Yếu tố nguy cơ của nhau bám thấp

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ nhau bám thấp đã được ghi nhận bao gồm tiền sử mổ lấy thai, nạo hút thai hoặc phẫu thuật tử cung, tiền sử nhau tiền đạo ở lần mang thai trước, mang đa thai, tuổi mẹ trên 35 và các bất thường cấu trúc tử cung.

Ngoài ra, tình trạng viêm nội mạc tử cung hoặc sẹo tử cung cũng có thể ảnh hưởng đến vị trí làm tổ của bánh nhau. Các yếu tố liên quan đến dinh dưỡng chưa được chứng minh là nguyên nhân trực tiếp gây nhau bám thấp, vì vậy cần tránh hiểu sai về vai trò của chế độ ăn trong cơ chế bệnh sinh.

5. Ảnh hưởng của nhau bám thấp đến mẹ và thai nhi

Đối với mẹ, nguy cơ chính là thiếu máu do chảy máu kéo dài và băng huyết khi sinh nếu nhau bám quá gần cổ tử cung. Trong một số trường hợp nặng, sản phụ có thể cần truyền máu hoặc can thiệp ngoại khoa.

Đối với thai nhi, nhau bám thấp có thể liên quan đến sinh non do phải chấm dứt thai kỳ sớm khi có biến chứng chảy máu, ngoài ra còn làm tăng nguy cơ ngôi thai bất thường như ngôi mông hoặc ngôi ngang do vị trí bánh nhau cản trở sự quay đầu của thai. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng không phải tất cả trường hợp nhau bám thấp đều dẫn đến biến chứng nếu được theo dõi sát.

6. Mẹ bầu cần làm gì khi được chẩn đoán nhau bám thấp?

Hiện chưa có phương pháp điều trị làm thay đổi vị trí bánh nhau, do đó việc quản lý chủ yếu là theo dõi và giảm nguy cơ biến chứng. Mẹ bầu cần tuân thủ lịch khám thai và siêu âm theo chỉ định để đánh giá vị trí nhau thai theo thời gian, hạn chế vận động mạnh, tránh quan hệ tình dục nếu bác sĩ khuyến cáo và theo dõi sát các dấu hiệu ra máu.

Trong trường hợp có chảy máu, cần đến cơ sở y tế ngay để được xử trí kịp thời. Việc nghỉ ngơi hợp lý, dinh dưỡng đầy đủ và giữ tinh thần ổn định cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì thai kỳ an toàn.

Nhau bám thấp là tình trạng cần được theo dõi nhưng không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Phần lớn trường hợp có thể cải thiện theo thời gian và vẫn sinh nở an toàn nếu được quản lý đúng cách. Điều quan trọng nhất là mẹ bầu không chủ quan với các dấu hiệu bất thường, đặc biệt là ra máu âm đạo, và cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ để bảo vệ sức khỏe cho cả mẹ và bé.

Tài liệu tham khảo