LỠ SIÊU ÂM VÚ RA BIRADS 3 – CÓ PHẢI CỨ 6 THÁNG SIÊU ÂM SUỐT ĐỜI ?

BI-RADS 3 không có nghĩa là “ung thư nhẹ”.

BI-RADS 3 nghĩa là tổn thương trên hình ảnh có khả năng lành tính rất cao. Nguy cơ ác tính tối đa khoảng 2%, tức hơn 98% là lành tính.

Nhưng cần hiểu đúng: dưới 2% không phải là 0%. Vì vậy bác sĩ không được nói qua loa rằng “không sao đâu” rồi bỏ mặc. Bệnh nhân cần được giải thích rõ để cùng chọn cách theo dõi hợp lý.

VẤN ĐỀ NẰM Ở ĐÂU?

Vấn đề không phải siêu âm vú xấu.

Siêu âm vú rất có giá trị khi dùng đúng chỉ định, ví dụ:

• Khi sờ thấy bướu vú.

• Khi có đau khu trú kéo dài.

• Khi có tiết dịch máu ở núm vú.

• Khi có tụt núm vú mới xuất hiện.

• Khi có thay đổi da vú.

• Khi cần đánh giá hạch nách.

• Khi cần làm rõ bất thường trên nhũ ảnh.

• Khi cần hướng dẫn sinh thiết hay hướng dẫn can thiệp điều trị

NHƯNG SIÊU ÂM VÚ KHÔNG NÊN BỊ DÙNG NHƯ MỘT XÉT NGHIỆM TẦM SOÁT ĐẠI TRÀ CHO MỌI PHỤ NỮ, đặc biệt là phụ nữ dưới 40 tuổi, không triệu chứng, không nguy cơ cao.

Khi siêu âm quá mức, máy sẽ phát hiện rất nhiều nốt nhỏ lành tính. Những nốt này sau đó bị gọi là BI-RADS 3, rồi bệnh nhân bị kéo vào lịch siêu âm 6 tháng/lần kéo dài. Nhiều khi cái được “theo dõi” không phải là bệnh nguy hiểm, mà là nỗi lo do chính xét nghiệm quá mức tạo ra.

Không phải lúc nào cũng cần.

Với phụ nữ dưới 40 tuổi, nguy cơ trung bình, không triệu chứng, không sờ thấy bướu, có nốt nhỏ dưới 20 mm được phát hiện tình cờ trên siêu âm, nguy cơ ung thư thường rất thấp.

Trong tình huống này, cách xử trí không nhất thiết là cứ 6 tháng siêu âm mãi. Một hướng hợp lý hơn là chọn lịch theo dõi trung dung:

• Khám vú định kỳ.

• Khám đúng vị trí nốt từng được mô tả trên siêu âm.

• Không quên khám hạch nách.

• Hướng dẫn bệnh nhân tự nhận biết thay đổi ở vú.

• Chỉ siêu âm lại sớm khi có dấu hiệu mới

• Hoặc siêu âm ở thời điểm của LỊCH TRÌNH TẦM SOÁT THEO HƯỚNG DẪN là 1-3 năm (< 40 tuổi) hoặc mỗi năm (từ 40 tuổi trở lên)

Với phụ nữ từ 40 tuổi trở lên, nhũ ảnh mới là phương tiện tầm soát nền tảng. Nếu có nốt BI-RADS 3 nhỏ, không sờ thấy, đã ổn định nhiều năm, không nhất thiết phải tạo thêm lịch siêu âm 6 tháng riêng biệt. Có thể tiếp tục tầm soát bằng nhũ ảnh theo tuổi và nguy cơ, kết hợp khám lâm sàng, và chỉ siêu âm khi có chỉ định phù hợp.

Dù chọn cách theo dõi trung dung, bệnh nhân cần đi khám ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Sờ thấy khối mới ở vú.

• Khối lớn nhanh.

• Sờ thấy hạch nách.

• Đau vú khu trú kéo dài.

• Tiết dịch máu ở núm vú.

• Tụt núm vú mới xuất hiện.

• Da vú co kéo, đỏ, dày lên, phù như vỏ cam.

• Loét hoặc chàm kéo dài ở núm vú.

• Có bất thường mới trên nhũ ảnh.

Những tình huống này không còn là “tầm soát” nữa, mà là chẩn đoán. Khi đó cần được bác sĩ đánh giá đầy đủ.

Nếu bác sĩ nói: “BI-RADS 3 lành tính, không sao đâu”, bệnh nhân có thể yên tâm tạm thời nhưng chưa chắc hiểu đúng.

Cách tư vấn đúng hơn là:

“BI-RADS 3 nghĩa là khả năng lành tính rất cao, hơn 98%. Tuy nhiên y khoa không có 100%. Vì vậy mình vẫn theo dõi, nhưng không nhất thiết phải siêu âm 6 tháng/lần suốt nhiều năm. Với tình huống của chị, nốt nhỏ, không sờ thấy, nguy cơ nền thấp, mình chọn cách trung dung: khám định kỳ, khám hạch nách, tự theo dõi vú, và chỉ siêu âm lại khi có dấu hiệu mới hoặc đến lịch phù hợp.”

Đây không phải là bỏ qua bệnh. Đây là tránh theo đuổi quá mức những phát hiện nguy cơ rất thấp.

Tầm soát ung thư vú không phải là đi tìm càng nhiều nốt càng tốt.

Mục tiêu thật sự của tầm soát là phát hiện ung thư có ý nghĩa lâm sàng, giảm tử vong, giảm bệnh nặng và giúp điều trị hiệu quả hơn.

Một nốt nhỏ BI-RADS 3, không sờ thấy, tồn tại nhiều năm trên siêu âm ở người nguy cơ trung bình, thường là một phát hiện lành tính hơn là dấu hiệu của ung thư bị bỏ sót.

Y học đúng không phải là làm càng nhiều xét nghiệm càng tốt.

Y học đúng là làm đúng xét nghiệm, đúng người, đúng thời điểm, và biết khi nào nên dừng lại.