Viêm đường tiết niệu khi mang thai khá phổ biến và có thể gây biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị sớm. Tìm hiểu dấu hiệu, nguyên nhân và cách xử trí an toàn cho mẹ bầu qua bài viết của Phòng khám đa khoa Pasteur ngay sau đây.

Mục lục

1. Vì sao viêm đường tiết niệu khi mang thai dễ xảy ra?

Viêm đường tiết niệu khi mang thai là tình trạng nhiễm khuẩn xảy ra ở bất kỳ vị trí nào trong hệ tiết niệu, bao gồm niệu đạo, bàng quang hoặc thận, trong đó tác nhân phổ biến nhất là vi khuẩn E. coli từ vùng hậu môn – sinh dục xâm nhập ngược dòng.

Ở phụ nữ mang thai, nguy cơ mắc bệnh tăng cao do nhiều thay đổi sinh lý đặc trưng: progesterone làm giãn cơ trơn niệu quản khiến dòng nước tiểu chảy chậm hơn, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển; tử cung lớn dần chèn ép bàng quang và niệu quản gây ứ đọng nước tiểu; đồng thời hiện tượng trào ngược bàng quang – niệu quản cũng dễ xảy ra hơn.

Ngoài ra, hệ miễn dịch của mẹ bầu có xu hướng thay đổi trong thai kỳ, làm giảm khả năng chống lại nhiễm khuẩn. Chính vì vậy, ngay cả khi không có triệu chứng, tình trạng nhiễm khuẩn tiểu không triệu chứng vẫn có thể xuất hiện và cần được sàng lọc định kỳ bằng xét nghiệm nước tiểu.

2. Dấu hiệu viêm đường tiết niệu khi mang thai

Triệu chứng viêm đường tiết niệu khi mang thai có thể đa dạng tùy mức độ nhiễm khuẩn. Ở thể nhẹ như viêm bàng quang, mẹ bầu thường có cảm giác tiểu rắt, tiểu buốt, tiểu nhiều lần nhưng lượng ít, kèm cảm giác nóng rát khi đi tiểu và khó chịu vùng hạ vị. Nước tiểu có thể đục, có mùi hôi hoặc lẫn máu nhẹ.

Khi nhiễm khuẩn lan lên thận (viêm thận – bể thận), triệu chứng trở nên rầm rộ hơn với sốt cao, rét run, đau vùng hông lưng, buồn nôn hoặc nôn. Điều đáng lưu ý là một tỷ lệ không nhỏ thai phụ có nhiễm khuẩn tiểu không triệu chứng, chỉ phát hiện qua xét nghiệm, nhưng nếu không điều trị vẫn có nguy cơ tiến triển thành nhiễm khuẩn nặng.

3. Viêm đường tiết niệu khi mang thai có nguy hiểm không?

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, viêm đường tiết niệu khi mang thai có thể gây nhiều biến chứng cho cả mẹ và thai nhi. Đối với mẹ, nhiễm khuẩn có thể lan rộng gây viêm thận – bể thận cấp, một tình trạng nghiêm trọng có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, suy thận hoặc suy hô hấp.

Ngoài ra, nhiễm khuẩn tiết niệu còn liên quan đến tăng nguy cơ thiếu máu và có thể góp phần làm tăng nguy cơ tiền sản giật. Đối với thai nhi, tình trạng viêm nhiễm kéo dài làm tăng nguy cơ sinh non, nhẹ cân khi sinh và trong một số trường hợp có thể liên quan đến thai lưu nếu diễn tiến nặng. Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách, phần lớn các trường hợp đều kiểm soát tốt và không gây ảnh hưởng nghiêm trọng.

4. Điều trị viêm đường tiết niệu khi mang thai như thế nào cho an toàn?

Nguyên tắc điều trị viêm đường tiết niệu khi mang thai là sử dụng kháng sinh an toàn cho thai kỳ theo chỉ định của bác sĩ, dựa trên mức độ bệnh và kết quả cấy nước tiểu nếu cần. Đối với nhiễm khuẩn tiểu không triệu chứng hoặc viêm bàng quang, thai phụ thường được điều trị ngoại trú bằng kháng sinh đường uống trong 3–7 ngày và cần kiểm tra lại sau điều trị để vi khuẩn đã được loại bỏ.

Với trường hợp viêm thận – bể thận, người bệnh cần nhập viện để điều trị kháng sinh đường tĩnh mạch và theo dõi sát. Việc tự ý dùng thuốc hoặc ngưng thuốc sớm có thể làm tăng nguy cơ tái phát và kháng kháng sinh, do đó tuân thủ phác đồ điều trị là yếu tố then chốt. Bên cạnh điều trị bằng thuốc, mẹ bầu nên uống đủ nước để tăng đào thải vi khuẩn, đồng thời duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý để hỗ trợ hệ miễn dịch.

5. Cách phòng ngừa viêm đường tiết niệu khi mang thai

Phòng ngừa đóng vai trò rất quan trọng trong việc giảm nguy cơ viêm đường tiết niệu khi mang thai. Mẹ bầu nên uống đủ nước mỗi ngày, không nhịn tiểu và đi tiểu ngay khi có nhu cầu để tránh ứ đọng nước tiểu. Việc vệ sinh vùng kín đúng cách, lau từ trước ra sau sau khi đi vệ sinh sẽ giúp hạn chế vi khuẩn từ hậu môn xâm nhập vào niệu đạo.

Ngoài ra, nên mặc đồ lót thoáng khí, tránh quần áo bó sát và hạn chế sử dụng các sản phẩm vệ sinh có tính tẩy rửa mạnh. Quan hệ tình dục an toàn và vệ sinh trước – sau khi quan hệ cũng góp phần giảm nguy cơ nhiễm khuẩn. Đặc biệt, thai phụ cần thực hiện xét nghiệm nước tiểu định kỳ trong các lần khám thai để phát hiện sớm nhiễm khuẩn tiểu không triệu chứng – yếu tố nguy cơ quan trọng của viêm thận – bể thận.

Viêm đường tiết niệu khi mang thai là bệnh lý phổ biến nhưng không nên xem nhẹ vì có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng nếu không được điều trị đúng cách. Điều quan trọng là mẹ bầu cần chủ động tầm soát, nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ. Một thai kỳ an toàn không chỉ phụ thuộc vào dinh dưỡng hay nghỉ ngơi, mà còn nằm ở việc kiểm soát tốt những bệnh lý tưởng chừng đơn giản nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ như nhiễm khuẩn tiết niệu.

Tài liệu tham khảo

American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Urinary Tract Infections in Pregnancy: https://www.acog.org
Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – Group B Strep & UTIs: https://www.cdc.gov
World Health Organization (WHO) – Maternal infections guidelines: https://www.who.int
National Institute for Health and Care Excellence (NICE) – Urinary tract infection (lower): https://www.nice.org.uk