Nhiều người nghĩ rằng cứ chụp nhũ ảnh là giống nhau. Thực tế, nhũ ảnh tầm soát và nhũ ảnh chẩn đoán có mục đích hoàn toàn khác nhau.

Mục lục

1/ Nhũ ảnh là gì?

Nhũ ảnh (Mammography) là kỹ thuật chụp X-quang tuyến vú giúp phát hiện những bất thường rất nhỏ mà khám lâm sàng có thể chưa sờ thấy, đặc biệt là các vi vôi hóa – một dấu hiệu sớm của ung thư vú.

Trong quá trình chụp, tuyến vú sẽ được ép nhẹ giữa hai bản ép trong vài giây. Việc nén vú giúp:
– Giảm độ dày của mô vú.
– Hạn chế chuyển động gây mờ ảnh.
– Tăng chất lượng hình ảnh và khả năng phát hiện tổn thương.
– Giảm lượng tia X cần sử dụng.

Mặc dù có thể hơi khó chịu trong vài giây, nhưng đây là bước rất quan trọng để có hình ảnh chính xác.

1.1. Nhũ ảnh tầm soát (Screening Mammography)

Đây là loại nhũ ảnh dành cho phụ nữ không có bất kỳ triệu chứng nào ở vú.

Mục tiêu là phát hiện ung thư vú ở giai đoạn rất sớm, khi khối u còn nhỏ và chưa gây triệu chứng, giúp tăng cơ hội điều trị thành công.

Thông thường, nhũ ảnh tầm soát được thực hiện định kỳ theo khuyến cáo dựa trên độ tuổi và nguy cơ của từng người (thường mỗi 1–2 năm ở nhóm nguy cơ trung bình theo hướng dẫn của từng quốc gia).

Hiện nay, nhũ ảnh là phương pháp hình ảnh duy nhất đã được chứng minh qua các nghiên cứu lớn có thể làm giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú khi sử dụng để tầm soát.

1.2. Nhũ ảnh chẩn đoán (Diagnostic Mammography)

Nhũ ảnh chẩn đoán được chỉ định khi người bệnh đã có triệu chứng hoặc có bất thường cần đánh giá thêm, chẳng hạn như:

Sờ thấy khối u ở vú.
• Đau vú khu trú kéo dài.
• Chảy dịch núm vú (đặc biệt dịch máu).
• Núm vú tụt mới xuất hiện.
• Da vú dày lên, lõm da hoặc thay đổi hình dạng vú.
• Có bất thường phát hiện trên nhũ ảnh tầm soát cần khảo sát thêm.

Khác với nhũ ảnh tầm soát, nhũ ảnh chẩn đoán sử dụng nhiều tư thế chụp chuyên biệt hơn, có thể phóng đại vùng nghi ngờ hoặc ép khu trú để bác sĩ đánh giá chi tiết tổn thương. Trong nhiều trường hợp, siêu âm vú sẽ được thực hiện bổ sung ngay sau đó.

2. Chụp nhũ ảnh có nhiều tia X không?

Đây là một trong những câu hỏi thường gặp.

Liều bức xạ của nhũ ảnh rất thấp.

Để dễ hình dung:

Nhũ ảnh 2D: khoảng 0,21 mSv, tương đương khoảng 26 ngày tiếp xúc với bức xạ nền tự nhiên.
• Nhũ ảnh 3D: khoảng 0,27 mSv, tương đương khoảng 33 ngày bức xạ nền tự nhiên.

*Mỗi lần chụp nhũ ảnh, mỗi vú sẽ có 2 góc chụp, như vậy để dễ nhớ, tính trung bình tổng liều bức xạ cho chụp nhũ ảnh với 2 góc chụp cho mỗi vú là 0.4 – 0.5 mSv.

Lợi ích của việc phát hiện sớm ung thư vú vượt trội so với nguy cơ rất nhỏ từ liều bức xạ của một lần chụp nhũ ảnh.

Đừng chờ đến khi sờ thấy khối u mới đi kiểm tra.

✔️ Không có triệu chứng → cân nhắc nhũ ảnh tầm soát theo khuyến cáo phù hợp với độ tuổi và nguy cơ.

✔️ Có triệu chứng bất thường ở vú → hãy đi khám sớm để được chỉ định nhũ ảnh chẩn đoán và các xét nghiệm cần thiết.

Phát hiện càng sớm, khả năng điều trị khỏi ung thư vú càng cao.

TS.BS. Lê Thị Huỳnh Trang – Chuyên khoa Ung thư, PGĐ Chuyên môn Phòng khám đa khoa Pasteur