Nhân giáp rất phổ biến, đa số lành tính, một số ít ác tính. Trong các nhân lành đa số không hoặc phát triển không đáng kể và không gây ra các triệu chứng gì suốt đời, nên không điều trị gì. Một số ít lớn lên gây triệu chứng hoặc ảnh hưởng đến thầm mỹ vùng cổ. Khi đó phương pháp điều trị trị qui ước cho nhóm này là mổ, nhưng mổ có thể gặp vấn đề biến chứng và để lại sẹo, do đó đốt sống cao tần ra đời, không phải là không có biến chứng, thay thế cho mổ trong một số tình huống. Do đó, phương pháp này cần có lựa chọn đúng.
ĐỐT SÓNG CAO TẦN LÀ GÌ?
Tên tiếng Anh là Radio Frequency Ablation, viết tắt là RFA.
Đốt sóng cao tần là phương pháp dùng nhiệt độ để LÀM TEO NHỎ nhân giáp nay bướu giáp. Mặc dù một số trường hợp có tiêu, nhưng không loại bỏ nhân giáp cho mọi trường hợp như mổ.
Trong phương pháp này, người ta dùng một cây kim nhỏ xuyên qua da xuyên vào nhân giáp có siêu âm hướng dẫn và truyền qua một sóng radio hay sóng cao tần (tần số cao) để sinh nhiệt xung quanh kim, gây hoại tử dẫn đến teo nhỏ nhân giáp hay bướu.
Chỉ định cho đốt sóng cao tần cần có ĐẦY ĐỦ các yếu tố sau đây:
1) Nhân đặc hoặc phần lớn đặc được xác định lành tính
2) Nhân to chèn ép gây triệu chứng hoặc lồi trước cổ gây mất thẩm mỹ
3) Nằm ở vị trí thuận lợi cho đốt
========================
1. NHÂN GIÁP ĐƯỢC XÁC ĐỊNH LÀ ĐẶC VÀ LÀNH TÍNH:
• Xác định là nhân giáp đặc hoặc phần lớn đặc.
• Ít nhất hai lần FNA hay sinh thiết lõi lành tính
• Một lần FNA hay sinh thiết lõi lành tính khi đặc điểm siêu âm đặc hiệu cao lành tính như nhân bọt biển đồng âm hoặc nang một phần có đuôi sao chổi hoặc nhân tự động (cường giáp nhân)
Tỷ lệ âm tính giả tức ung thư rồi mà kết quả là lành tính của tế bào bằng sinh thiết kim nhỏ FNA hoặc chẩn đoán mô học bằng sinh thiết lõi thấp (<3%) do đó, SINH THIẾT LẶP LẠI được khuyến cáo chọn lọc đối với nhân tuyến giáp có đặc điểm siêu âm đáng ngờ trong các nhân được chẩn đoán là nhân lành tính ở lần FNA ban đầu. Tuy nhiên, một số nghiên cứu cho thấy tỷ lệ âm tính giả của kết quả tế bào học FNA lành tính có thể cao hơn ở các nhân lớn (> 3–4 cm). Do đó, mặc dù còn gây tranh cãi nhưng vẫn còn lo ngại về khả năng xảy ra kết quả âm tính giả cao từ kết quả tế bào học lành tính duy nhất ở các nhân lớn. Trong khi đó, nguy cơ ác tính của một nhân giáp sau hai kết quả tế bào học lành tính là rất thấp và có thể được coi là một nhân lành tính đáng tin cậy (không có nghĩa là 100%).
Như vậy, khi đã xác định lành tính như trên khi chọn đốt sóng cao tần, bạn vẫn có nguy cơ bỏ sót ác tính với tỉ lệ thấp trong đó (Phẫu thuật mới loại trừ được nguy cơ này).
Cần thận trọng khi thực hiện RFA đối với các nhân tuyến giáp có đặc điểm siêu âm nghi ngờ ác tính (TIRADS 3-4-5), mặc dù có kết quả lành tính trên FNA hoặc CNB.
2. NHÂN GIÁP TO GÂY TRIỆU CHỨNG
Nhân giáp lành tính to chèn ép gây triệu chứng liên quan như khó thở, khó nuốt, đau, ho, cảm giác khó chịu hay có cục gì ở cổ thường xuyên. Cần phân biệt nhân giáp to và có triệu chứng nhưng các triệu chứng này do nguyên nhân khác gây ra, như viêm họng, loạn cảm họng, bệnh lý hầu họng, nhất là ung thư, bệnh lý thanh quản, đường hô hấp, bệnh lý nội khoa khác.
Cần có nội soi hầu họng, thậm chí chụp CT để xác định hay loại trừ chèn ép bởi nhân giáp.
Không nên tùy tiện có nhân giáp cộng với triệu chứng trên là kết luận ngay là do nhân giáp đè vào. Nếu không nhân giáp sẽ bị đốt nhầm, sau đốt vẫn còn các triệu chứng chèn ép. Khi đó, bác sĩ kết luận do nguyên nhân khác mà trước đó không thực hiện chẩn đoán phân biệt là đã vi phạm nguyên tắc chẩn đoán y khoa.
Đặc biệt, nếu chèn ép gây khó thở hay khó nuốt cấp thì đốt không thể giải quyết nhanh được, khi đó chỉ có mổ mà thôi.
3. LỒI TRƯỚC CỔ GÂY MẤT THẨM MỸ
Ảnh hưởng khác của nhân giáp là khi nhân giáp to lồi gồ lên trước cổ gây mất thẩm mỹ cũng được xem xét đề nghị điều trị. Tính thẩm mỹ do bệnh nhân quyết định. Bác sĩ thấy xấu, nhưng bệnh nhân không thấy thì không nên điều trị.
4. CÁC CHỈ ĐỊNH HAY MONG MUỐN KHÔNG NÊN CÓ
• Khi không có chèn ép hay mất thẩm mỹ mà bản thân muốn đốt, bạn cần biết lợi ích – tác hại – chi phí.
• Bạn muốn đốt nhân giáp phòng ngừa trong khi hầu hết không lớn để chèn ép hay mấy thẩm mỹ,. Việc đốt RFA sớm để phòng ngừa không đem lại ích gì so với không đốt, trong khi có thể nguy cơ biến chứng về thần kinh hồi thanh quản và tốn kém. Khi có biến chứng sẽ tiếc nuối “phải chi không đốt để nguyên vậy thì có sao đâu”.
• Ngoài ra, khi đi thăm khám, có thể bác sĩ “muốn đốt nhân giáp” của bạn sẽ tư vấn với những lời “có cánh”: đốt không đau, không sẹo, không biến chứng, đây là lời tư vấn giấu thông tin, làm gì có biến chứng bằng 0 khi thực hiện cho nhiều ca bệnh.
• Có cả tư vấn đốt đi chứ không thì nhân giáp sẽ chuyển thành ung thư hoặc sẽ to lên chèn ép sẽ mổ không được, đốt hiệu quả kém…: đây là những tư vấn phản thực tế, không có y học chứng cứ.
TÓM LẠI
* Đốt sóng cao tần (RFA) là một lựa chọn cho nhân giáp lành tính thay thế mổ hay lựa chọn với mổ, nhưng dành cho nhân giáp chèn ép gây triệu chứng hay mất thẩm mỹ, chứ không phải nhân giáp nào cũng có chỉ định đốt.
* Tuyệt đối không có chỉ định đốt phòng ngừa!
* Chú ý, một tỉ lệ ác tính rất thấp vẫn có khi chẩn đoán lành tính trước khi đốt mà mổ mới xác định được. Nếu đặt tính thẩm mỹ hàng đầu thì đốt, nếu chọn trị bệnh lên hàng đầu thì nên mổ, bạn là người quyết định.
BS CKII Nguyễn Hữu Hòa – Chuyên gia hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Ung bướu, Cố vấn Chuyên môn Phòng khám đa khoa Pasteur.
Nguồn Tham khảo:
2017 Thyroid Radiofrequency Ablation Guideline: Korean Society of Thyroid Radiology. https://doi.org/10.3348/kjr.2018.19.4.632. Korean J Radiol 2018;19(4):632-655.
1. 2017 Thyroid Radiofrequency Ablation Guideline: Korean Society of Thyroid Radiology. https://doi.org/10.3348/kjr.2018.19.4.632. Korean J Radiol 2018;19(4):632-655.
2. Clinical practice guidelines for radiofrequency ablation of benign thyroid nodules: a systematic review. https://doi.org/10.14366/usg.20015 . pISSN: 2288-5919 • eISSN: 2288-5943. Ultrasonography 2021;40:256-264
3. 2020 European Thyroid Association Clinical Practice Guideline for the Use of Image-Guided Ablation in Benign Thyroid Nodules. Eur Thyroid J 2020;9:172–185. DOI: 10.1159/000508484
Bác sĩ Nguyễn Thành Trung
